در باشگاه جودو با یک هنرجو آشنا شدم. از انگیزه‌اش پرسیدم: «چرا آمدی جودو؟ سبب علاقه‌ات به این رشته چیست؟»

پاسخش برایم عجیب بود. گفت: «عمویم جودو کار است. من هم به افتخار او آمدم این رشته و به نظرم بهترین رشته است و می‌توانم در آن موفق شوم.»

گفتم: «مطمئنی بهترین رشته است و از کجا معلوم مناسب توست؟... شاید استعدادت در رشته‌ی دیگری نهفته باشد؟ شاید هم همین رشته... به هر حال مطمئنی؟». گفت: «نمی‌دانم!»

البته او هم از پرسش من تعجب کرد. سرش را به زیر انداخته و تازه به فکر فرو رفته بود. مشخص بود تا به حال با چنین پرسش بنیادی مواجه نشده بود. چقدر از ما رزمیکاران، انتخاب‌هایمان آگاهانه است؟ انتخاب درست یک رشته‌ی مناسب، دغدغه‌ای فراگیر است. این را به جهت نامه‌های فراوانی می‌گویم که مخاطبان دغدغه‌مند برایمان می‌فرستند. دغدغه‌ی این تیپی کاملا به جاست. کسی دوست ندارد جایی نادرست وقت و انرژی و پولش را هزینه کند. برای همین است که از ما مشورت می‌خواهند: کدام رشته بهتر است؟ جودو بروم یا آی‌کی‌دو؟ کونگ‌فو برتر است یا جوجیتسو؟ تفاوت میان جوجیتسو با آی‌کی‌دو چیست؟ و من می‌پرسم اصلا برترین و بهترین رشته وجود دارد؟ ملاک برتر بودن چیست؟

انتخاب رشته از روی احساسات یا بر پایه‌ای مستحکم؟

می‌خواهم توجهتان را به این سؤال معطوف کنم: کدام یک از دو نوع علاقه‌مندی زیر بنای مستحکمی دارد:


1-) من به رشته‌ی الف علاقه‌مندم چون پسر عمو، دایی و فلان رفیقم همین رشته هستند، یا مثلا در المپیک محبوب است یا مثلا در رسانه‌ها مطرح است!؟
2-) من به رشته‌ی دال علاقه‌مندم چون تجربه‌های متفاوتی داشتم و آخر سر مسیر خودم را یافتم!


شاید انگیزه‌ی آن جوان جودو‌کاری که ابتدای مقاله ذکر کردم، برایتان خنده‌دار باشد. اما حقایق خنده‌دار‌تری در جامعه رزمی وجود دارند که در مقابل آن، انگیزه‌ی این جوان بسیار معقول‌تر و منطقی‌تر به نظر می‌آید.
یک نفر را می‌بینید که شدیدا عاشق هنر رزمی کونگ‌فوست و در مقابل نفرت عجیب و بی‌دلیلی از هنرهای رزمی ژاپنی دارد. اگر انگیزه‌هایش را کنکاش کنید، ریشه‌ی این عشق و نفرت را در مشاهده‌ی فیلم‌های بروس‌لی می‌یابید که برای برتر جلوه دادن کونگ‌فو، رشته‌های ژاپنی را در فیلم‌هایش تحقیر می‌کرد. به جرأت می‌توان گفت که در نیم‌قرن اخیر، القای رسانه‌ها (مثل فیلم‌های سینمایی، مجلات و سایت‌های رزمی) تأثیر شگرفی بر علایق و انگیزه‌های اغلب افراد داشته. می‌توانید علاقه‌ی بسیاری از رزمیکاران را جست‌وجو کنید و تعجب خواهید کرد که بسیاری از آن‌ها ریشه در هیجانات دارد! نه در انتخابی آگاهانه و معقول! و آن هم متأثر از رسانه‌هاست. از یک نفر که عاشق MMA است بپرسید که چه چیزی در رویداد UFC و رزم ترکیبی دیدی که این قدر به آن علاقه‌مند شدی؟ پشت پرده و ما حصل این رویداد‌ها چیست و چرا باید علایق ما، معلق به سیستم‌های رزمی شود که غایتش گلادیاتوریسم مدرن باشد؟!»
آن‌گاه متوجه خواهید شد که بسیاری از این انتخاب‌ها از روی خود‌آگاهی و معرفت فردی نبوده بلکه القای رسانه‌هاست که به علایق، انتخاب‌ها و تمریناتمان جهت می‌دهد.
آن‌چه ما در صددیم بیان کنیم این است که اجازه ندهیم انتخاب‌هایمان متأثر از عوامل خارجی (مثل رسانه‌ها) و یا عواطف و هیجانات باشد، بلکه از روی خود‌آگاهی،مطالعه، مشورت با افراد خبره و معرفت عمیق باشد.

اثرات رسانه‌ای بر سلایق جمعی

مسأله‌ی برترین رشته رزمی!

مخاطبان زیادی برای ما نامه می‌فرستند که بهترین و برترین رشته چیست؟ حقیقتا بخواهیم بگوییم، برترین رشته وجود ندارد. هر رشته‌ی رزمی در جنبه‌ای خاص از مبارزه تخصص دارد و هر کدامشان ویژگی‌ها و نقاط ضعف و قوت مخصوص به خودشان را دارند. حتی رشته‌های ترکیبی مثل MMA!
اگر بخواهیم واقع‌بینانه پاسخ بدهیم، مسأله‌ی برترین رشته، کاملا نسبی است. به نسبت هر شرایط، رشته‌هایی برجسته می‌شوند. مثلا MMA‌ در فضای رقابت آزاد، در مبارزه میان دو نفر کاملا جوابگوست ولی در فضای مبارزه ناعادلانه یک نفر به چند نفر (خصوصا چند نفر مسلح) اوضاع متفاوت است.

مبارزان نینجا

کامل‌گرایی را بگذاریم کنار، برترین رشته مسأله‌ای نسبی است

برترین رشته‌ی رزمی واقعیتی است که فقط در ذهن‌های من و شما اتفاق می‌افتد بنابراین واقعیتی موهوم و کاملا نسبی است. باز بسیاری می‌پرسند که بالاخره کدام مناسب من است؟ پاسخش کاملا بستگی به شرایط شما دارد. به استعداد‌هایتان، به هدفی که دنبال می‌کنید! چه نوع رزمی را می‌پسندید؟ مسلحانه با چوب و شمشیر؟ تن‌به‌تن؟، ضربه‌ای یا گلاویزی یا دفاع‌شخصی؟ به دنبال مدال و مقام در مسابقات هستید؟ یا مهارت یافتن در مبارزه‌های تن‌به‌تن خیابانی؟


گاهی اوقات علاقه‌مندی‌ها با واقعیت موجود هم‌خوانی ندارد. یک نفر در نظرات از من خواسته بود رشته‌ی مناسبی را برایش معرفی کنم، توصیف رشته‌ی دلخواهش را برایم لیست کرده بود که:

1- هم در رینگ و مسابقات قفس حرف برای گفتن داشته باشد،
2- هم به او این امکان را بدهد که در مبارزات مسلحانه و نبرد‌های خیابانی بتواند از خودش دفاع کند
3- و هم بنیه بدنی‌اش را تقویت کند
4- و هم مدت زمان کمتری را سپری کند تا به تسلط مورد نظرش برسد!


خوب ما همچین معجونی نداریم. که


1- پتانسیل حضور در مسابقات آزاد
2- و هم پتانسیل حضور در فضای کاملا بی‌قانونی مثل مبارزات خیابانی
3- و هم این که زود بازده باشد!


گاهی واقعیت با ایده‌آل‌های ما همخوانی ندارد. چنین رشته‌ای وجود ندارد و نخواهد داشت. محیطی مثل رقابت که محدود به قوانین قرار دادی است کاملا متفاوت از محیط مبارزات حقیقی است که در آن بی‌قانونی حاکم است. حتی مسابقات آزاد، باز به حداقل قوانینی محدودند. (مثلا ممنوعیت مبارزه با سلاح) رشته‌هایی که مناسب فضای رقابت هستند با رشته‌هایی که اصلا رقابت در آن‌ها معنا ندارد کاملا متفاوت هستند. این نمی‌شود رشته‌ای هم رقابتی باشد (مثل رینگ) و هم مناسب مبارزات خیابانی باشد. برای روشن‌تر شدن موضوع مثال می‌آورم:


آی‌کی‌دو کاملا مناسب فضای بی‌قانونی مثل مبارزات خیابانی است اما برای رسیدن به آن تسلط ایده‌آل، زمان زیادی برای تمرین نیاز دارد و همچنین بنیه بدنی را تقویت نمی‌کند چون تکنیک‌های آی‌کی‌دو متکی بر نیروی حریف است و نیازی به بنیه بدنی قوی ندارد.

اسنسه


مورد دوم: جوجوتسو که در تقویت بنیه بدنی کاملا مناسب است اما انعطاف تکنیک‌های آی‌‌کی‌دو را ندارد و از طرف دیگر جنبه‌ی رقابتی و مسابقاتی آن بیشتر می‌چربد

جودو


و مورد سوم، MMA که مناسب فضای مسابقات آزاد است.

و سایر رشته‌ها که از قلم‌مان افتاد...

اگر نمی‌دانیم کدام رشته مناسب ماست راه‌حل این است؛ بی‌تعارف، کامل‌گرایی را کنار بگذاریم. به جای سیر در ایده‌آل‌ها بهتر است جست‌وجو و اکتشاف عَمَلی را آغاز کنیم و اجازه ندهیم القای رسانه‌ها به رفتار‌هایمان جهت بدهد.

- اولویت اول خودتان را بر اساس هدفتان، در نظر بگیرید و رشته‌ای را که مد نظرتان می‌باشد، آغاز کنید،

- اگر آن را پسندیدید، اقلا تا رده‌های بالا ادامه دهید و سپس ضرری ندارد، رشته‌های هم سنخ رشته‌ی خودتان را تجربه کنید. مثلا اگر جودو کار هستید، بد نیست جوجیتسو را هم تجربه کنید. اگر آی‌کی‌دوکار هستید بسیار عالی است اگر ای‌آی‌دو را تجربه کنید و سایر رشته‌ها

- اگر بعد از مدتی احساس کردید رشته‌ی مورد انتخابی، مناسب شما نیست، مجبور به ادامه نیستید. یا مربی‌تان را عوض کنید یا رشته‌تان را. به هر حال ضرر نکرده‌اید چون هنگام ورود به باشگاه جدید، تجربه‌ای متفاوت در کوله‌بارتان هست و این همان بنای مستحکم شما خواهد بود. آن‌قدر به این جست‌وجو ادامه دهید تا راهتان را کشف کنید.

- و مورد آخر، اگر می‌خواهید انتخاب‌هایتان اسیر القائات رسانه‌ای نباشد، مطالعه را فراموش نکنید. خصوصا مطالعه‌ی سرگذشت بزرگان رزمی که بینش عمیقی به شما خواهد داد. (در این زمینه حتما مقاله‌ای جداگانه خواهم نوشت و انتشار خواهم داد.)

موفق باشید