سرزمین رزم خیز

فنون دفاع‌شخصی و نبرد تن‌به‌تن که امروزه در بسیاری از ارتش‌های جهان آموزش داده می‌شوند، از چه خاستگاهی نشأت می‌گیرند؟ یقینا فنون رزمی تن‌به‌تن درجا اختراع نشده‌اند و محصول دوران غلبه‌ی بمب و تفنگ نیستند. بلکه بایستی پیشینه‌ای در دل تاریخ داشته باشند. این قسمت تأملی در یکی از سرزمین‌های رزم‌خیز خواهد داشت. جایی که فنون جنگی سامورایی و هنرهای سری نینجا، توسعه یافت.

برای مشاهده‌ی مستند به کانال ما در آپارات مراجعه کنید:

مشاهده‌ی مستند در کانال آپارات ما

سرزمین رزم‌خیز (۱)

آی‌کی‌دو

از هنرهای جنگی تا پدیده‌های فرهنگی

روشن است که رشته‌های رزمی اصیل، نه (مثل بسیاری از رشته‌های ترکیبی) التقاطی از رشته‌های دیگرند و نه درجا اختراع شده‌اند. بلکه پیشینه‌ای در دل تاریخ داشته‌اند و در طول زمان، به صورت تجربی توسعه یافته تا به امروز که به دست ما رسیده‌اند و سؤال اساسی این‌جاست که این هنر‌های جنگی، چرا و در چه شرایطی بوجود آمده اند؟

مُسَلَّم است که هر تمدنی، در شرایط صلح، علم و فرهنگ و هنرش رشد می‌کند در حالی که هنرهای جنگی، مولودِ شرایط پر تنش می‌باشد.

حمله‌ی سامورای

چگونه این هنرهای رزمی که زمانی برای جنگ و کشتار بودند، امروزه به پدیده‌های فرهنگی تبدیل شده‌اند؟

و منظور ما از پدیده‌های فرهنگی:

      • تدارک رقابت‌های متنوع و متعدد،
      • رویداد‌های پر شور،
      • انعکاس شامل در رسانه‌های مطبوعاتی و دیجیتال؛
      • و همین که شما اکنون در حال مطالعه متن این مستند هستید!

و از همه مهم‌تر  بسیاری از این هنرهای رزمی (که روزگاری برای کشتن و فلج کردن بود) تا جایی پیش‌رفته‌اند که پشتوانه‌ی فلسفی‌شان بر محوریت صلح تعریف شده.

البته در دل همین پدیده‌های فرهنگی، ضد فرهنگ‌هایی برخاسته از تفکر غربی بوجود آمده‌اند که هیچ سازگاری با مفهوم انسانیت ندارند و ما در قسمت‌های آینده به این موضوع خواهیم پرداخت.

احترام

UFC Fight

اما در این قسمت و قسمت بعدی، به عنوان یک نمونه و مصداق، در یکی از تمدن‌های رزم‌خیز، تأملی مختصر خواهیم داشت.

سرزمین آفتاب تابان، مهد جنگ‌سالاران سامورایی

پیشینه بسیاری از هنرهای رزمیِ سرزمینِ آفتابِ تابان، ریشه در هنرهای جنگی سامورایی دارد. جنگاورانی که مسلط به فنون جنگی مختلف بودند. اوج شکوفایی این هنرهای جنگی در دوره ادو بوده. زمانی که داخل کشورمان از سلطنت صفویان تا اوائل دوران قاجار(پادشاهی فتحعلی شاه قاجار) به طول انجامید دوره ادو بر ژاپن حکم‌فرما بود. ما در این نوشتار به چند ویژگی دوره ادو می‌پردازیم اما به خود تاریخ ادو نمی‌پردازیم. اگر در این مورد اطلاعی ندارید می‌توانید در منابع بیشتری مطالعه کنید، چون ما در این مقاله‌ی مختصر (و دقایق کوتاه مستند)، فقط اشاره‌ای به چند ویژگیِ مرتبط با مباحثِ قسمت‌های آینده، خواهیم داشت.

دوره ادو

دوره ادو

ژاپن دوره ادو، سرزمین چند پارچه که عرصه‌ی کشمکش میان قبایل قدرتمند، حاکمان و خاندان‌های با نفوذ بود. در این گیر و دار قدرت از آن کسانی بود که مجهز به جنگاوران چریکی بودند. نیرو‌های نظامی مثل سامورایی‌ها که بر طبق مرامشان، تا پای جان، وفادار به اربابشان می‌ماندند.

ارباب

یک چنین شرایطی، موجب خیزش و توسعه‌ی هنرهای جنگی متنوع می‌شود و در هر منطقه‌ای، هنرهای به خصوص جنگی از انواع سبک‌های شمشیر‌زنی گرفته تا نیزه و کمان‌داری و حتی فنون گلاویزی رشد و توسعه یافت.

فنون شمشیر زنی سامورایی

سامورایی

در دورانی که شوگون‌ها و جنگ‌سالاران بر بافت اجتماعی و سیاسی این سرزمین حکومت می‌کردند، دیگر مسائل امروزی مثل مسابقاتِ قفس و رینگ و دعواهای خیابانی و هنرهای رزمی ترکیبی و امثال این‌ها مطرح نبوده، بلکه، شمشیر‌های بُرنده آن‌هم بدست جنگاوران سامورایی که هنگام نبرد برای مرگ و زندگی می‌جنگیدند نه برد و باخت و مثلا ناک اوت یا امتیازگرفتن...کافی‌است با آن‌ها مقابله کرد، در یک چشم برهم زدن شرحه شرحه‌ می‌کردند.

یا در آن دوران اگر بی‌سروصدا قصد از میان برداشتن کسی را داشتند کافی بود یاغیان نینجوتسو را اجیر بکنند. باید جنگاور می‌بود تا از نینجا‌هایی سرتاپا مسلح، جان سالم به در برد.

جنگجویان نینجا

شرایط به خصوص آن دوران، موجب رونق و شکوفایی سیستم‌های رزمی متنوعی شد که بسیاری از آن‌ها امروزه برایمان به یادگار مانده‌اند. هنرهای رزمی امروزی مثل ای‌آی‌دو، آی‌کی‌دو، جوجوتسو و امثال این رشته‌ها همه از میراث این دوران هستند. اما سؤال اساسی این جاست که هنرهای جنگی آن دوران به چه سرنوشتی گرفتار شدند؟چه اتفاقاتی افتاد و چرا و چگونه یکچنین سیستم‌های جنگی خشنی امروز به رشته‌هایی تبدیل شده‌اند که بر اخلاق و گسترش صلح تأکید دارند؟

استاد موریهه وشیبا

این چیزی است که ما در قسمت بعد به آن خواهیم پرداخت...

رزمنامه برای رزم‌آورانی که متفاوت می‌اندیشند

آن‌هایی در گسترش اخلاق و اصول جوانمردی به روشی مؤثر عمل می‌کنند.